Waar komt de Dutch Oven vandaan?

chuck wagon western cooking

chuck wagon western cooking

Heel bizar, in ongeveer alle werelddelen waar westerlingen zich gevestigd hebben kennen ze Dutch Ovens, alleen minder in Nederland. En toch heten die pannen DUTCH OVENS.
Naar verluid heeft Abraham Darby die pannen eigenlijk “uitgevonden”. Het ijzer gieten was destijds al lang bekend en er werden al veel kookpotten in gietijzer vervaardigd. Abraham is naar Nederland gereisd om de giet-techniek beter te leren. En daar heeft hij “klein geld” van gemaakt. Vanaf 1710 ontstond er een levendige handel in die pannen onder de kolonisten die naar het nieuwe Amerika vertrokken. Gietijzeren pannen zijn multi functioneel, je kunt er namelijk mee koken, stoven, bakken en grillen op open vuur. Verder heb je er weinig voor nodig. Dat was exact wat kolonisten goed konden gebruiken. Ook op de grote trails naar het westen waren Dutch Ovens verdomd handig, je kunt ze makkelijk in een huifkar mee nemen en onderweg gebruiken.
Aangezien hij het gieten van gietijzer in Nederland had geleerd, heeft hij er patent op aangevraagd onder de naam “Dutch Ovens”. Dit was een slimme zet, het heeft hem zeker geen windeieren opgeleverd. Later werd Australië ook overspoeld met Dutch Ovens.
In Zuid Afrika gebruiken ze ook gietijzeren pannen op open vuur. Daar heten gietijzeren kookpotten “Potjiekos” en die hebben een geheel andere vorm en zijn voor minder kooktechnieken te gebruiken.

Wat is zo bijzonder aan Dutch Ovens?

Ten eerste de vorm. Het zijn dikwandige gietijzeren pannen met kleine pootjes. Die pootjes zorgen ervoor dat je de pan makkelijk in een bedje van hete kooltjes kunt zetten, dat is een andere kookmethode dan hangend aan een ketting boven open vuur. Kooltjes zijn doorgaans beter te temperen en te controleren op grote vlammen. Hierover later meer.
Ten tweede zit er een bijna vlakke deksel op een Dutch Oven met een opstaand randje van 1,5 cm. Hierdoor kun je makkelijk gloeiende kooltjes op de Dutch Oven leggen, een techniek die noodzakelijk is bij bakken en grillen.
En als je dan toch gloeiendhete kooltjes op een Dutch Oven hebt liggen, kun je de volgende DO er weer boven op zetten, de pootjes zorgen ervoor dat je een stabiele stapel krijgt.

Wie kookt er in hemelsnaam in die Dutch Ovens?

Ongeveer de halve westerse wereld. Heus waar.
Koken, stoven, grillen, bakken ongeveer alles wat je in een reguliere keuken kunt bereiden, kan ook in een Duch Oven. ( Zelfs roomijs bereiden, en dan heb je geen vuur nodig maar een brandblusser )
In enkele staten van Amerika zijn Dutch Ovens nationale kookpotten. In heel veel huishoudens staat zo’n Dutch Oven in het keukenkastje en ze koken er ook vaak mee in de reguliere keuken. Dan niet op houtvuur of kooltjes, maar op gas of in hun reguliere oven. In de USA is er een levendige handel in die Dutch Ovens en hun toebehoren, daar is echt veel meer te koop dan aan deze zijde van de oceaan.
Het  is wel te begrijpen dat die pannen al vanaf de eerste kolonisten erg bruikbaar bleken te zijn. Ze werden gewoon in een Chuck Wagon (keuken wagen) geladen en vanuit die Chuck wagon werd gekookt en eten verdeeld. Een Chuck Wagon is eigenlijk niet veel meer dan een huifkar waar ze achter een soort “keukenkast” op getimmerd hadden. En door een zeiltje te spannen hadden ze onderweg snel een veldkeuken opgezet.
Een van de bekendste Chuck Wagon koks is Kent Rollins en ik ben groot fan van zijn youtube kanaal.

Inmiddels zijn er in de USA hele groepen buitenkokers die daar “Cook-offs” mee organiseren en die trent is al aan het overwaaien naar Nederland. Dan komen ze van alle winstreken samen en gaan buiten vuur stoken en koken. Gaaf toch?
Er zijn ook wedstrijden in die kooktechniek, en je hebt daar zelfs specifieke categorieën in.
Ook in Australië heeft de Dutch Oven een grote vlucht genomen, en ook daar wordt er door Jan-en-alleman (lees “Ethan-And-everybody ) in die pannen gebakken en gekookt.

Dutch Ovens in Nederland

Heel bijzonder dat Dutch Oven Koken in ons land erg in opkomst is. Dat vind ik een mooie ontwikkeling. Samen koken en eten verbroedert, dus nodig vooral je buurman eens uit als je aan de slag gaat.
Voorheen was koken op houtvuur voorbehouden aan scouting en een verdwaalde buitenkok, en nu gaan steeds meer mensen met die Dutch Ovens aan de slag in hun buitenkeukens, op de camping en in hun barbecue. Ook in de bushcraft scene zijn die pannen al decenia bekend, alhoewel het wel zware dingen zijn om mee te zeulen als je gaat lopen met je outdoor-huisraad.
Je ziet ze ook steeds vaker in TV kook programma’s voorbij komen, een slimme zet van die TV buitenkoks.
Mocht je willen, zoek dan even een van de Facebook groepjes op, daar vindt je veel “soortgenoten”. De groep “Dutch Oven NL” is daar een veel bezochte groep. Aangezien FB veel tekst automatisch vertaalt kun je je makkelijk internationaal uitleven op dit platvorm.

gietijzeren Dutch Ovens

Zoveel keuze in formaten Dutch Ovens

Waar moet ik op letten als ik een Dutch Oven aan wil schaffen?

Welke maat DO je moet kopen, dat is echt een persoonlijke keuze. De formaten variëren van klein (2 liter) tot enorm groot, wel tot 30 liter, dan zijn ze onhandelbaar voor 1 persoon.
De maataanduiding is een beetje lastig, vaak wordt dat in QT aangegeven. Die QT is een voor ons een onhandige aanduiding die zijn oorsprong in het inch stelsel heeft. De 9QT DO is een veel gekozen formaat. De diameter is gelijk aan de 6QT maar hij is wat hoger, dus beter geschikt om brood in te bakken of kip in te grillen. Arriën Stegehuis, de KampvuurKok, een fijne kookmaat van me, heeft daar een zeer bruikbare pagina over geschreven.

Een startende Dutch Oven Buitenkok heeft een aantal toebehoren NODIG.
Al die toebehoren kun je ook gebruiken bij je volgende Dutch Ovens.
Persoonlijke tip: Er bestaat niet zo iets als “Te Veel Gietijzer” !

Omdat die Dutch Ovens bij gebruik flink heet worden is het handig om goede hitte bestendige handschoenen bij je te hebben.
Hele serieuze bikkels pakken de deksel er met hun vingers van af, maar ik ben een watje, dus ik gebruik altijd een dekselhaak of een speciale deklselklem om de deksels vast te pakken.
Indien je de deksel dan even weg wil leggen is het niet handig om dit in het gras of zand te doen, dus heb je een dekselsteun nodig.
Dan is een kooltjestang onmisbaar omdat je af en toe hete gloeiende kooltjes moet verplaatsen en een opbergkist is niet alleen handig om je spullen in op te bergen, maar kun je ook als “bijzet tafeltje” gebruiken.
Aangezien wij zelf altijd op de meest bijzondere locaties staan te koken, en lang niet iedereen blij is met stookplekken in zijn tuin, hebben we vuurtafels en vuurbakken laten maken. De tafels die te koop worden aangeboden voldeden niet aan onze wensen, vandaar ons eigen ontwerp. Met zo’n vuurtafel hoef je ook niet meer door je knieën als je lekkere gerechten aan het bereiden bent.

Houtvuur, kooltjes of een gasfornuis?

Dat is allemaal mogelijk, dus leef je uit.
Er zijn zelfs mensen die beweren dat ze een Dutch Oven (zonder pootjes) op hun elektrische inductie kookplaat plaatsen, maar dat heb ik nog nooit gedaan.
Dan blijft de keuze kooltjes en houtvuur.
Houtvuur is natuurlijk het leukste vanwege de vlammen die veel sfeer geven. En veel mensen worden helemaal enthousiast van een driepoot waar ze hun Dutch Oven aan hangen. Maar ik heb mijn driepoot weggegeven, ik ben er geen voorstander van omdat het te veel beperkingen geeft.
Kooktechnisch is koken boven een houtvuur uitsluitend toe te passen bij “natte” gerechten zoals soepen en stoofpotten. Een houtvuur geeft heel veel hitte af en je pan is snel bloedheet, dan zijn de grote vlammen ook weer snel weg, waardoor je warmtebron ineens sterk verminderd. Het vocht in de natte gerechten zorgt ervoor dat de pan niet te heet wordt en je vlees en groenten verbranden. Om nog maar te zwijgen van brood of cake bakken, dat gaat gewoon niet boven een houtvuur dat moet je echt met gloeiende kooltjes doen.
Een DO aan een ketting zwiert rond als je er in wil roeren en het is lastig om de deksel er af te nemen.
Tot slot: Van houtvuur wordt de buitenzijde van je DO erg zwart, hij zit snel rondom vol roet. Dan is het schoonmaken van je DO een dubbel karwei, om over roetvegen op je kleding nog maar te zwijgen, die gaan er noooooooit meer uit.

Dus: Voor mij geen houtvuur meer en geen driepoot, dat experiment is voor mij een goede leerschool geweest. Maar ga gerust je gang, mocht jij andere voorkeuren hebben.
Wij koken en bakken veel liever op gloeiende kooltjes.
Die briketten steken we aan in een kolenstarter en als de kooltjes rondom gloeien, dan geven ze redelijk lang een constante warmte af. Met de kooltjestang kunnen je makkelijk kooltjes OP en ONDER een DO plaatsen. En met de ringmethode is het redelijk handig de temperatuur te beheersen.

tip: Kokosbriketten doen het goed en lang, laat je bij de aankoop niet verlokken om dure kooltjes te kopen in hele fancy verpakkingen, het gaat om de kwaliteit van de briketten, niet om de marketing van dat spul.

Het lijkt me wel leuk, maar ik kan helemaal niks met die Dutch Ovens.

Dat is een veel gehoorde opmerking en daar zijn oplossingen voor.
Ik zou zeggen: Schaf een Dutch Oven aan en ga aan de slag.
Wij verzorgen complete workshops voor groepen.  Er zijn echter ook buitenkoks en enkele buitenkook-winkels die workshops op open inschrijving verzorgen. Kwestie van googelen, dan kom je er zeker een tegen in jouw omgeving.
Voor beginnende Dutch Oven Koks adviseer ik om te beginnen met “natte” gerechten. Soepen en stoofpotten zijn daar erg geschikt voor. De temperatuur controle is namelijk erg lastig voor beginners, dan is brood of cake bakken behoorlijk risicovol.
Verder kun je online veel recepten vinden en wederom verwijs ik je naar de site van Arriën Stegehuis, die heeft een mooi overzicht gemaakt van veel uiteenlopende gerechten op kampvuurkok.

Waar koop ik Dutch Ovens?

Er zijn veel aanbieders van Dutch Ovens. Doorgaans zijn ze makkelijk online te vinden, er zijn ook hele mooie fysieke winkels waar ze een groot assortiment hebben, Vuur en rook in Lunteren en Rookovens in Nunspeet, BasBQ te Uden, en hij kookhuis aan de Maas hebben ze een redelijke gietijzer afdeling.
Diepvries slagerij de Vries heeft ook een hoekje met gietijzer kookgerei.
De online winkels RookmetSmaak en De Ovenwinkel zijn alleen op afspraak te bezoeken.

Tip: Als je er naar toe gaat, laat je creditcard thuis en steek niet meer dan €150,- in je zakken…. Je koopt er anders heel je zakgeld op, weet ik uit eigen ervaring.

Zelf ben ik altijd erg fijn geholpen door Het Buiten, maar google vooral eens rond.
Mijn advies: Bij de eerste aankoop, schaf een startersset aan. Daar zitten alle noodzakelijke benodigdheden in.
Er zijn ook wel mooie pakketjes te koop bij de diverse dagdeal sites, kijk daar heel goed bij of er ook in zit wat jij nodig hebt. Doorgaans zitten er leuke spullen bij die je niet of zelden gebruikt.

Hieronder een sfeerimpressie van een van onze workshops. We beleven er zelf ook veel plezier aan.

Heb je vragen, bel ons voor meer informatie, ons telefoonnummer staat rechtsboven in je scherm.